جاذبه های مشهد



پارک جنگلی شاندیز
Image title

این مکان یکی از نواحی ییلاقی مشهد است که در بخش طرقبه چشمه سارها و باغ های فراوان ، فضای سرسبز و رودخانه، چشم اندازی بدیع به این منطقه بخشیده است.این ناحیه یکی از نواحی عمده تولیدات صنایع دستی و بومی نظیر پوشاک چرمی و پوستی، اشیاء چوبی و انواع بافته های گیاهی می باشد.
آدرس: در فاصله 30 کیلومتری غرب مشهد در مسیر جاده مشهد به ابرده و زشک واقع شده است.


پارک جنگلی طرق
پارک جنگلی طرق
با وجود گونه‌های گیاهی جنگلی و اشجار متنوع جاذبه مطلوبی را برای گردشگران ایجاد نموده است. پارک جنگلی دارای تیپ‌های درختی پهن برگ، مخلوط و سوزنی برگ بوده و اقاقیا و زبان گنجشک بیشترین نوع در سطح این محدوده می‌باشد. افزون بر این اشجار متنوعی از قبیل افرا، نارون چتری، سرو خمره‌ای، سرو نقره‌ای، ارغوان، کاتالپا، سپیدار و سیب در این پارک دیده می‌شوند که تعداد آن‌ها نسبت به دیگر درختان کمتر است. این مکان در سال 1377ش با ایجاد یکصد هکتار جنگل دست کاشت از منابع طبیعی و ایجاد امکانات رفاهی – تفریحی به یکی از بزرگترین پارک‌های جنگلی تبدیل شده است. بخشی از این محیط اختصاص به کمپ طرق دارد که از سوی شهرداری مشهد امکاناتی نظیر سکوی برپایی چادر مسافرتی، فروشگاه، سرویس بهداشتی، روشنایی معابر و‌ زمین بازی کودکان در آن ایجاد گردیده است.
آدرس: این بوستان طبیعی با وسعت تقریبی 186 هکتار در بزرگراه شهید کلانتری در حاشیه میدان غدیر واقع گردیده است.


بوستان بزرگ ملت
پارک جنگلی وکیل آباد
این بوستان با وسعتی بالغ بر 72 هکتار در سال 1345 در ابتدای بلوار وکیل‌آباد احداث گردید و یکی از مهمترین و وسیع‌ترین تفرج‌گاه‌ها و مراکز گردشگری – تفریحی مشهد به شمار می‌آید. ورودی‌های پارک شامل ضلع شمالی (بلوار معلم)، ضلع جنوبی (بلوار وکیل‌آباد)، سمت غربی (بلوار امامت)، ورودی شرقی (بلوار آزادی) و ورودی جدیدالاحداث شمال غربی )چهارراه آزادشهر) بوده و مجموع تسهیلات آن مشتمل بر زمین‌های متعدد بازی فوتبال، والیبال، اسکیت، استخر شنا و زمین وسایل بازی کودکان است. یکی از قابلیت‌های مهم این بوستان وجود مجموعه شهربازی است که در آن سعی شده از وسایل جدید بازی برای پر کردن اوقات زائرین، مسافران و اهالی شهر مشهد استفاده شود.از طرفی این مکان علاوه بر جنبه تفریحی به لحاظ وجود مجتمع فرهنگی ـ هنری امام رضا(ع) در محدوده آن، از نظر فرهنگی نیز حایز اهمیت است. بوستان ملت از جمله اماکنی است که با توجه به جایگاه شهری و تسهیلات و امکانات موجود همه روزه پذیرای تعداد کثیری از مجاوران و مسافران و مشتاقان فضای سبز و طبیعت زیبا می‌باشد.
آدرس:ابتدای بلوار وکیل آباد.



باغ ملی
پارک جنگلی وکیل آباد

گویا در گذشته «ارگ شهر» یا ارگ اولیه که متعلق به ملک محمود سیستانی بوده در این مکان واقع بوده و آب قنات رکن‌آباد از قنات‌های مشهور قدیمی شهر مشهد نیز از میان این باغ عبور می‌نمود.
این مکان در سال 1345ش توسط حاج‌حسین ملک به شهرداری مشهد واگذار گردید و در حال حاضر با فضاهای دلنشین قدیمی، آبنماها و اشجار مرتفع، استراحتگاهی کوچک برای عابرین در دل شهر مشهد محسوب می‌گردد. تندیس مشاهیر علم و ادب و عرفان نیز در این بوستان کوچک نصب شده است.
آدرس: این بوستان کوچک در یکی از خیابان‌های قدیمی شهر مشهد به نام «ارگ» و با اسم فعلی امام خمینی(ره)،جنب بازار جنت قرار دارد.



مجموعه تفریحی فرهنگی کوهسنگی
پارک جنگلی وکیل آباد
این محدوده به هیات مثلثی است که بخش عمده آن را ارتفاعات سنگی تشکیل می‌دهد. در این اراضی دو کوه کم ارتفاع سنگی قرار دارد که شکل و جنسیت خاص آن‌ها سبب نام‌گذاری این مکان شده است. از ارتفاعات کوهسنگی چشم‌انداز زیبایی از شهر مشهد و حرم مطهر رضوی دیده می‌شود. وجود باغ‌های متعدد در شهر مانند باغ ملک‌آباد، باغ آستان قدس به زیبایی این مناظر می‌افزاید. بهترین و زیباترین منظر از شهر و پیرامون آن از فراز ارتفاعات کوهسنگی در ساعات بعدازظهر و عصر رؤیت می‌شود. بنابر روایات معتبره اسلامی، کوهسنگی همان مکانی است که حضرت رضا(ع) در جریان هجرت تاریخی – سیاسی خود از مدینه به مرو در زمان ورود به عارفی (مثقب) به این کوه تکیه نمودند و فرمودند: خداوند به آن برکت دهد. همچنین در دوره تیموری و صفوی نیز از این کوه یاد شده است. مساحت پروژه مجموعه فرهنگی – تفریحی کوهسنگی در حدود یکصد هکتار است که به صورت هشت باغ، شامل بهشت، فرهنگی، سنگی، طبیعی، آرامگاه، ‌ورزشی و تفریحی طراحی شده است. به طوری که در هر یک از باغ‌ها حس تازه‌ای متبلور می‌شود. مزار شهدای گمنام نیز همچون نگینی بر تارک کوه می‌درخشد. امروزه بازار هنر خراسان نیز از جاذبه‌های گردشگری این مجموعه محسوب می‌شود. علاوه بر آن ساختمان سیزده طبقه موزه بزرگ خراسان از طرح‌های آینده در کوهسنگی قرار دارد. فروشگاه‌های پیرامون این مجموعه عرضه‌کننده انواع ملزومات و سوغات از جمله ظروف ساخته شده از سنگ سیاه هرکاره می‌باشد.
آدرس:واقع در خیابان کوهسنگی.



 بوستان بسیج
پارک جنگلی وکیل آباد

در سال 1378ش تاسیس گردیده است. از امکانات عمومی و رفاهی این بوستان می‌توان به زمین بازی برای کودکان، کتابخانه مسجد، بوفه اغذیه سبک و فروشگاه اشاره نمود. آبنمای میان این بوستان و درختان اقاقیا، افرا، زیتون، کاج و سرو و درختچه‌های تزیینی به طراوت آن افزوده است.
آدرس: این مکان تفریحی در شمال‌شرقی مشهد و در حاشیه صد متری کمربندی فجر، بین پل فجر و تقاطع گلشهر با وسعت 16 هکتار به صورت محصور واقع شده است .



 بوستان باباقدرت
پارک جنگلی وکیل آباد

وسعت آن حدود 20 هکتار است و در سال 1380ش احداث شده است. در سال‌های نخستین دهه 1340ش عملیات تاسیس جنگل‌های مصنوعی منطقه مزبور و متعاقب آن احداث فرودگاه مشهد آغاز گردید. از سال 1370ش این محدوده به عنوان کمپ زائر و تا پایان خرداد 1379 به عنوان ساختمان اداری سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری و سپس در سال 1380ش با انتقال این واحد اداری به مکانی دیگر به نام «بوستان بابا قدرت» جنبه عمومی یافت. امکانات این پارک در حال حاضر شامل پارکینگ، محوطه بازی کودکان، مکان بازی‌های کامپیوتری، سرویس بهداشتی و... است. محوطه‌های گلکاری شده، چمن و درختزار این بوستان اوقات مفرحی را برای زائرین و مجاوران شهر مشهد پدید می‌آورد.
آدرس: این بوستان در انتهای بلوار فرودگاه قرار دارد.



بوستان وحدت
پارک جنگلی وکیل آباد

 بوستان وحدتاین بوستان با مساحتی حدود15 هکتار واقع شده که طراحی جدید آن در سال 1380ش انجام گرفته است. طی سال‌های 1360 و پس از آن این بوستان شهری به عنوان محل برگزاری نماز جمعه مورد استفاده قرار می‌گرفت. مجموعه تفریحی این پارک مشتمل بر دریاچه طبیعی، محل اجرای نمایش در فضای باز، آبنما و آبشار طبیعی، زمین بازی کودکان و... است. به دلیل نزدیکی این بوستان به حرم مطهر حضرت رضا(ع) زائرین و مسافران بسیاری برای گذران اوقات به این مکان می‌آیندآدرس: در تقاطع بلوار وحدت و بلوار ولایت
.پردیس قائماین مکان در سال 1378ش به مجموعه بوستان‌‌های شهری افزوده شده است.
از امکانات و تسهیلات این بوستان می‌توان به ساختمان نگهبانی، مکانی بازی‌های کامپیوتری، آلاچیق برای استفاده خانواده‌ها، بوفه، آبنمای موزیکال و آبشار مصنوعی و... اشاره نمود. انواع گونه‌های گیاهی تزیینی، درختان و درختچه‌‌ها در فضای داخلی پردیس قائم وجود دارد که روی هم رفته طبیعت زیبایی را برای شهروندان و زائرین به ارمغان می‌آورد.
آدرس: این بوستان با وسعتی معادل 163926 مترمربع در شمال شهر مشهد واقع شده و از جنوب به بلوار صد متری قائم، از شمال به شهرک امام هادی(ع)، از شرق به بلوار توس و از غرب به باغ آستان قدس رضوی منتهی می‌گردد.



بوستان میرزاکوچک خان
پارک جنگلی وکیل آباد

بوستان میرزاکوچک خان بوستان میرزا کوچک‌خان با فضاهای مفرح دارای استخر، امکانات تفریحی، زمین بازی کودکان به انضمام وسایل آن است. با وجود فضای سبز، درختان قدیمی و گونه‌های مختلف گیاهی این بوستان همواره مورد توجه زائرین و ساکنین اطراف قرار دارد.
محدوده این بوستان در خیابان دانش شرقی و در مجاورت سراهای بازار امام رضا(ع) واقع است. بوستان میرزا کوچک‌خان با فضاهای مفرح دارای استخر، امکانات تفریحی، زمین بازی کودکان به انضمام وسایل آن است. با وجود فضای سبز، درختان قدیمی و گونه‌های مختلف گیاهی این بوستان همواره مورد توجه زائرین و ساکنین اطراف قرار دارد.
آدرس: محدوده این بوستان در خیابان دانش شرقی و در مجاورت سراهای بازار امام رضا(ع) واقع است.



بوستان امت
Image title

بوستان امت از جمله پارک‌هایی است که در سال 1366ش تاسیس و وسعت آن حدود 30300 مترمربع است. این بوستان دارای مجموعه شهربازی، غرفه‌های عرضه ملزومات زائرین و شهروندان و امکانات تفریحی، بهداشتی و رفاهی است. شهربازی این مجموعه با دستگاه‌های مختلف از قبیل چرخ و فلک بشقاب پرنده و... برای کودکان خاطرات خوشی را ترسیم می‌نماید.
آدرس: واقع در انتهای سی متری طلاب .




مسیرپلکانی بابا کوهی
مسیرپلکانی بابا کوهی

مسیرپلکانی بابا کوهیشهر مشهد در امتداد شمال غربی به جنوب‌شرقی گسترده شده است و دیوارهایی از دامنه کوه‌های بینالود در آن وجود دارد که دارای قلل متعدد و مناظر متنوع بوده و مورد توجه علاقه‌مندان طبیعت، کوهنوردان، صخره‌نوردان می‌باشد این ارتفاعات به بابا کوهی معروف بوده و با وجود شیب ملایم و پوشش گیاهی بسیار و تعبیه پله‌ها تا رأس این کوه، مکانی برای کوهپیمایی خانوادگی، اطراق در استراحتگاه‌های ایجاد شده در دامنه است. این ویژگی، بابا کوهی را به یک تفرج‌گاه شهری تبدیل نموده است. از بالای این ارتفاعات می‌توان چشم‌انداز زیبایی از شهر مشهد را در کلیه فصول سال مشاهده نمود. از جمله امکانات آن می‌توان به بوفه، اتاق نگهبانی، زمین وسایل بازی کودکان و پارکینگ اشاره نمود.
آدرس: در منطقه آب و برق، انتهای خیابان هنر قرار دارد.

اثار تاریخی
برج تاریخی رادکان شگفتی معماری خواجه نصیرالدین طوسی
برج تاریخی رادکان شگفتی معماری خواجه نصیرالدین طوسی

برج تاریخی رادکان تنها برجی است در جهان که توانایی تعیین چهار فصل سال، سال کبیسه و آغاز نوروز را دارد. این برج اثر ریاضی دان، ستاره شناس و دانشمند بزرگ ایرانی، خواجه نصیرالدین طوسی است که در سال. 660 هجری قمری به دستور این دانشمند بزرگ ساخته است.
برج به ۱۲ دیوار خشتی بیرونی با پهنا و بلندی پایه گذاری شده که برج را به ۱۲ بخش ۳۰ درجه‌ای تقسیم می‌شود و هر دیواره ۳۰ درجه از زاویه افق را دربر می‌گیرد، دو در دیوار مقابل هم ساخته شده و بر دیواره ۳۶۵ ترک نی ستونی وجود دارد که برج را به ۳۶ ترک ۱۰ درجه‌ای تقسیم کرده‌است.
انتخاب مکان درها، دریچه‌ها در برج اتفاقی نیست، درها درست در راستای طلوع یلدایی (آغاز زمستان) و غروب آغاز تابستان در پهنه برج ساخته شده‌است. زیباترین قسمت بنا در بخش فوقانی آن قرار دارد، که عبارت از دو ردیف قطار بندی و دو کتیبه کوفی و پهلوی است که در میان تزئینات آجرکاری و گچ بری که نام بانی و تاریخ ساخت بر آن نوشته شده‌است. طرح داخلی گنبد رادکان مدور و دارای نمایی ساده و اندود گچ و آهک است. برج رادکان در 80 کیلومتری مشهد در مسیر چناران در محل شهر قدیم رادکان قرار دارد.



بقعه شیخ طبرسی
بقعه شیخ طبرسی

ابو علی نفصل حسن بن فضل طبرسی متوفی در سال ۵۴۸ هجری قمری صاحب تفسیر مجمع البیان است. مزار وی در فلکه شمالی در محوطه باغ رضوان واقع شده و خیابان مجاور آرامگاه وی از قدیم خیابان طبرسی نامیده می شود. وی در سال ۵۲۳ هجری از مشهد به سبزوار رفت و پس از مدتی در این شهر وفات یافت، سپس جسد او به مشهد منتقل و در محل مزبور به خاک سپرده شد.
آدرس : خروجی خیابان طبرسی.



مسجد جامع گوهرشاد
 مسجد جامع گوهرشاد

از ضلع شمالی به دارالسیاده به دار الحفاظ از سمت جنوب به صحن قدس و از غرب به صحن امام و از جهت شرق به سمت شیخ بهایی محدود است مسجد گوهرشاد به همت گوهرشاد آغاز دختر امیر غیاث الدین ترخان در دوران حکمرانی همسرش شاهرخ بن تیمور گورکانی و فرمانروایی بایستقر در خراسان در سنه 818 ه. ق توسط معمار چیره دست عصر تیموری قوام الدین بن زیدالدین بن طیان شیرازی با استفاده از آجر و گج‌پی ریزی گردید و بعد از سه سال ساختمان آن به اتمام رسید این بنا مذهبی مشتمل بر چهار ایوان، گنبد فیروزه‌ای و ... دو گلدسته زیبا در دو سوی ایوان جنوبی مسوم به مقصوره به عنوان وسیع‌ترین و مرتفعترین ایوان این مسجد است که فضای آن دارای مقرنس کاری و کاشیکاری بسیار زیبایی است ایوان شمالی مسجد گوهرشاد یا دار السیاده نیز با توجه به کتیبه پیشانی سر در به سال 1087 ه.ق در زمان شاه سلیمان صفوی بنا گردیده است.
آدرس: این بنا در مجموعه معماری حرم مطهر اما رضا(ع) واقع است.



مدرسه دودر
مدرسه دودر
مدرسه دودر مقابل مدرسه پریزاد (نزدیک به مسجد گوهرشاد) واقع شده است و توسط غیاث الدین یوسف خواجه بهادر یکی از امرای خراسانی در زمان حکومت شاهرخ تیموری به سال 834 ه- ق ساخته شده است.
آدرس:مقابل مدرسه پریزاد نزدیک مسجد گوهرشاد.




 مدرسه پریزاد
 مدرسه پریزاد

این مدرسه متعلق به دوره تیموری است، بانی آن زن نیکوکار و ندیمه گوهرشاد آغا ـ همسر شاهرخ میرزا ـ می باشد که این مدرسه را به سال 823 هـ.ق احداث کرده است. این مدرسه داخل مجموعه اماکن حرم مطهّر امام رضا (ع) قرار دارد، و در حال حاضر از آن به عنوان یک یادگار تاریخی ـ اسلامی محافظت می شود.
آدرس : جنوب غربی حرم و در نزدیکی مسجد گوهرشاد.



 مدرسه نواب
 مدرسه نواب
مدرسه نواب مدرسه نواب توسط ابوصالح رضوی از اشراف و سادات مشهد در دوره سلطنت شاه سلیمان صفوی به سال 1076 ه- ق بنا شده است. ابوصالح مشهور به نواب بوده و به همین جهت این مدرسه به صالحیه معروف است. در طرح توسعه حریم رضوی بعد از انقلاب اسلامی تخریب و سپس تجدید بنا گردیده.
بنای این مدرسه به دستور بهزاد خان از شخصیتهای معاصر با شاه سلیمان صفوی انجام گرفته است. این مدرسه به مدرسه حاج حسن معروف است.
آدرس : مدرسه مزبور در خیابان شیرازی مشهد (بالا خیابان) قرار دارد.





مدرسه عباسقلی خان
 مدرسه عباسقلی خان


از نوع آبینه چهار ایوانی می‌باشد بنا از دو طبقه مشتمل بر 104 حجره ساخته شده و در جلو هر حجره عرفه‌ای مشرف بر صحن وسیع مدرسه می‌باشد. براساس کتیبه سر در مدرسه تاریخ بنا سال 1077 هجری و بانی آن عباس خان بیگلر بیگی بوده است بنای مدرسه عباسقلی خان تماما آجری و تزئینات آن شامل کاشی مقرنس و کتیبه در سر در ورودی راهرو ایوان جنوبی می‌باشد. مدرسه عباسقلی‌خان در حال حاضر جهت تعلیم و اسکان طلبه علوم دینی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
آدرس: این مدرسه در ابتدای خیابان نواب صفوی واقع گردیده است .




 پیر پالاندوز
سرای عزیزا... اف

«شیخ محمد عارف» متوفی به سال 985 ه. ق مشهور به پیر پالاندوز از زهاد معروف زمان خود بوده است. از آن جهت که این عارف برای امرار معاش، پالاندوزی می‌کرد؛ به «پیر پالاندوز» شهرت یافته است. اصل بنا در زمان «سلطان محمد خدابنده» ساخته شده و در سالهای اخیر توسط آستان قدس بازسازی گردیده است.
آدرس: آرامگاه وی درحومه حرم مطهر مقابل بست پایین واقع شده است.


سرای عزیزا... اف
سرای عزیزا... اف
سرای عزیزا... افاین بنا در سال ۱۳۴۷ هجری قمری حدود سال های ۱۳۰۷ شمسی به دستور «حاج غلام حسین مشهدی» به عنوان تجارتخانه و محلی برای صادرات محصولات مختلف، ساخته شد. این بنا که با مصالح آجر، ملات، گچ، خشت و گل در ۳ طبقه ساخته شده متشکل از حجره هایی است که امروز لوازم صوتی، پوشاک و... در آن به فروش می رسد. این مجموعه در سال ۱۳۷۱ هجری شمسی توسط میراث فرهنگی استان خراسان به شماره ۴۰۳۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.
آدرس: سرای تاریخی «عزیز ا... اف» در قسمت جنوبی حرم مطهر امام رضا(ع) و در بازار عباسقلی خان واقع شده است.


 خانه حاج حسین آقا ملک
 خانه حاج حسین آقا ملک
مجموعه‌ی خانه حاج حسین آقا ملک یکی از مراکز وابسته به موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک است. خانه ملک در بافت بازار تهران قرارداشته و ارتباط آن با مجموعه های شهری - به دلیل قرارگیری در فاصله بین دو مکان مقدس مسجد امام (مسجد شاه سابق) و مسجد جامع- حائز اهمیت است. این خانه در تاریخ 16/9/1376 با شماره 1940 در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
آدرس: خانه ملک در بافت بازار تهران قرارداشته و ارتباط آن با مجموعه های شهری - به دلیل قرارگیری در فاصله بین دو مکان مقدس مسجد امام (مسجد شاه سابق) و مسجد جامع- حائز اهمیت است.



 حمام مهدی قلی بیک
 حمام مهدی قلی بیک

در شهر مشهد و در راسته بازار بزرگ و نزدیک به مسجد هفتاد و دو تن امروزی فضای حمام قدیمی مهدی قلی بیک بنای یکی از امرای تیموری معروف به مسجد قرار دارد که به سال ۱۰۲۷ قمری ساخته شده است. این حمام مجموعه ای از فضا های متعدد بوده و بزرگترین و زیباترین بخش آن بخش بینه حمام با هشت ستون و تزئینات نقاشی است.
این بنا وقف آستان قدس رضوی گردید که پس از مرمت و بازسازی در سال ۱۳۸۵ش به موزه مردم شناسی تغییر کاربری داد. در این موزه اشیایی از قبیل لوازم مورد نیاز در حمام های قدیمی ، انواع سماورهای ذغالی ، قندیل، ظروف مختلف، آبخوری، بخش نمایشگاه عکس قدیم و مردم شناسی به نمایش در آمده است. فیلمی در باره حمام در ساله ۱۳۸۹ به کارگردانی علی‌ حسن زاده ساخته شده است . این اثر در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آدرس: حمام مهدی قلی بیک (حمام شاه) مربوط به دوره صفویه است و در مشهد، ابتدای بازار بزرگ، جنب مسجد شاه واقع شده است.



مصلی پایین خیابان
مصلی پایین خیابان

بنای تاریخی مصلی پایین خیابان امروزه در حاشیه بلواری به همین نام در شهر مشهد قرار دارد اما در گذشته در بیرون از حصار شهر واقع بوده و نظر کاروانیان را به سوی خود جلب می نمود. بنای مزبور از نظر طرح و نقشه ی کلی معماری شامل ایوانی مرتفع و دو ایوانچه منتهی به فضاهای چهار ضلعی در طرفین با وضعیتی متقارن است. از جمله تزیینات مصلی باید به کاشی معرق، گچبری،مقرنس و گره های هندسی و شمسه اشاره کرد این بنا در سال ۱۰۸۷ مقارن با زمامداری شاه سلیمان به سعی واهتمام (حاج ملک) و معماری (حاجی شجاعه بنای اصفهانی ) به امر نواب عالی مقام (ابو صالح) از نقبای سادات رضوی مشهد (بانی مدرسه نواب) بنیان گردیده است.
آدرس : حاشیه بلوار مصلی



گنبد سبز
گنبد سبز

به جهت رنگ فیروزه‌ای آن، به گنبد سبز معروف می‌باشد. این بنا مدفن «شیخ محمد مومن» عارف استرآبادی است که به سال 904 ه. ق وفات یافته است. کتاب «تحفه حکیم مومن» در طب قدیم، اثر این دانشمند است. این ساختمان به سال 1011 هجری قمری به دستور «شاه عباس» ساخته شده است. مدتی این محل خانقاه گروهی از صفویه بوده است. هم اکنون این آرامگاه توسط اداره میراث فرهنگی حفاظت می‌شود.
آدرس: در اواسط خیابان دکتر باهنر (خاکی) و در فلکه گنبد سبز واقع شده است.



آرامگاه امیرغیاث الدین شاه ملک (مسجد هفتاد و دو تن)
آرامگاه امیرغیاث الدین شاه ملک (مسجد هفتاد و دو تن)
مسجد هفتادو دو تن واقع در ابتدای بازار بزرگ و مشتمل است بر یک ایوان اصلی ورودی دو مناره در دو گوشه بنا یک فضای چهار تاقی در مرکز با گنبد بلند دو پوشه و سالنها و راهروهایی در اطراف تالار مرکزی، امتیاز بنا بکارگیری کاشی در قالب نقش و کتیبه است. این بنا در سال 855 هجری قمری توسط شمس الدین محمد تبریزی تجدید بنا سو مرمت شده است مسجد هفتادو دو تن مسجد شاه سابق ظاهرا در ابتدا مقبره‌ای بوده که امیر ملکشاه، امیر المرا، و سپهسالار توس در زمان حکومت الغ بیک بین سالهای 807 تا 817 ه. ق برای خود ساخته بود. وی در سال 829 ه. ق در خوارزم در گذشت و بنا بر وصیتش جسد او به مشهد منتقل و در مقبره‌اش دفن شد. با توجه به متون تاریخی و نیز نقشه بنا و سنگ قبرهایی که در زیر گنبد ظاهر گردید می‌توان پذیرفت که آن مقبره در دوره‌های بعدی به مسجد تبدیل شده و شاید نام سابق خود را هم از مکشاه گرفته باشد.
آدرس: روبروی باب الجواد بازار سرشور ( بازار بزرگ مشهد )



مقبره میرزا ابراهیم رضوی
مقبره میرزا ابراهیم رضوی

میرزا ابراهیم رضوی که یکی از نفقبای سادات رضوی مشهد و از زمره واقفان بزرگ عصر صفوی در این شهر بوده دارای مقبره ای در مجاور کوهسنگی ( انتهای خیابان دکتر بهشتی ) است. این بنا در سال ۱۰۴۷ قمری در باغی مصفا به گونه ای ساخته شده که هم مقبره باشد و هم محل نماز. بدین سبب ایوان بنا و گنبد روی آن به دو بخش تقسیم شده است. نیمه شمالی که مجاور صحن واقع است به محل دفن میرزا ابراهیم اختصاص یافته و نیمه جنوبی که در قبله قبر قرار دارد ویژه برگزاری نماز احداث شده است؛ این بخش دارای محرابی است که در اطراف آن ابیات زیر نوشته شده است:
گردید مزیّن ایـن رواق از دو طرف تا کـرد بنـایش خلـفف شـاه نجف
یک نصف از آن مقبره گشت چو خفلد آن نصف دگر مسجد با عزّ و شرف
ایـن عمـارت بـدور شـاه صـفی به زمیـن آمـد از بهشـت نعـیـم
حـوض پیـش عمـارتـش گـویی مـیدهـد یـاد کوثـر و تسـنیـم
گفت « فخـر » از برای تـاریخش « عالمـست و مقـام ابراهیم »
ایوان مقبره دارای ۳۰/۸ متر ارتفاع و ۱۰/۸ متر عرض است. عمق آن هم ۶۰/۱۱ میباشد و در طرفین ایوان دو حجره دو افشکوبه تعبیه شده است. در صحن مقبره تعدادی از علمای قرن اخیر خراسان مدفون هستند. این فضای تاریخی ـ فرهنگی بر جاذبه های کوهسنگی مشهد افزوده است. مقبره و باغ آن به سادات رضوی مشهد تعلق دارد و ایشان عموماً به زیارت جّدف واقف خود میروند. بازدید از مقبره میرزا ابراهیم برای عموم آزاد است.
آدرس: مجاور کوهسنگی ( انتهای خیابان دکتر بهشتی )




میل رستگار مقدم
میل رستگار مقدم

دودکش کوره آجر پزی رستگار مقدم یکی از یادمانهای با ارزش پیشینیان ما و تاریخ یکصد سال گذشته مشهد مقدس می باشد که در سال های ده چندان دور قسمت اعظمی از آجرهای منزل مسکونی شهر مشهد توسط این کوره تأمین می شده است . این دودکش و الحاقات آن در سالهای اخیر به همت شهرداری مشهد مرمت و به سبک بسیار زیبایی نورپردازی شده است.
آدرس: حاشیه بولوار امت، جنب بوستان امت



باغ ملک آباد

باغ ملک آباد
باغ ملک آباد یکی از باغات مشهور آستان قدس رضوی است که پس از تصرف روستای ملک آباد از حاج تقی ملک التجار در زمان استانداری پاکروان ایجاد شد و سالیان متوالی مقر نایب التوالیه های آستان قدس رضوی بوده است . بعدها از سوی حکومت پهلوی کاخی در ضلع جنوبی باغ با زیر بنای 1387 متر مربع احداث شد طرح دکوراسیون و مبلمان داخلی‌ای این کاخ را شرکت دوانسن فرانسوی انجام داد و ظروف مورد استفاده در آن از آلمان و تابلوهای نقاشی از ایتالیا خریداری و به این مکان انتقال یافت پس از انقلاب شکوهمند اسلامی این مکان در سال 1359 به کاخ موزه تبدیل شد. امروزه این باغ دارای درختان متنوع میوه ، فضای گلخانه ای گل و گیاه ، قنات و تعدادی حلقه چاه است و ثمر سالیانه آن صدها تن محصولات باغی و گلخانه ای است. در مجاورت این باغ بلوار ملک آباد واقع می باشد که تا حوالی دهه 70 شمسی به دلیل وجود درختان سربه فلک کشیده و کهنسال به تونل سبز مشهد معروف بود.. ملک آباد عموما منطقه خوش نشین و مسکونی است و این منطقه دارای هوای خنک و مطبوعی می باشد.
آدرس: بین میدان پارک (آزادی) و احمد آباد.



باغ خونی
باغ خونی

تنها باغ ایرانی باقیمانده در مشهد موسوم به باغ خونی در خیابان عنصری این شهر به وسعت 5/6 هکتار واقع شده است . این مکان در گذشته دارای سه عمارت مستقل بوده که بخش‌هایی از آن تخریب شده است . بنابر روایات تاریخی در سال 1330 ش از محل این باغ توسط روس‌ها حرم رضوی گلوله باران گردید . به واسطه وجود چشمه ای در آن به باغ چشمه موسوم شده است.
آدرس: خیابان عنصری .



آرامگاه نادر
آرامگاه نادر

این ساختمان توسط انجمن آثار ملی درسال 1338 هجری شمسی ساخته شد. مجسمه نادر در حالی که سوار بر اسبی است و تبرزینی در دست دارد، بر فراز آرامگاه نصب شده است. این مجسمه توسط موسسه مجسمه‌سازی (Bruni) در ایتالیا ساخته شده است. ارتفاع این مجسمه 5 متر می‌باشد. وزن تقریبی آن حدود 14000 کیلوگرم است. در داخل آرامگاه، موزه‌ای وجود دارد که اسلحه، کلاه‌خود، زره و لوازم رزمی زمان نادر که شامل تعداد 130 نوع اسلحه آن زمان است نگهداری می‌شود. این آرامگاه در سال 1342 گشایش یافته است. «نادرشاه» در شوال سال 1148 ه. ق به سلطنت رسید و در جمادی‌الثانی 1160 ه. ق به دست افراد قزلباش در قوچان کشته شد. در محوطه آرامگاه وی کتابخانه‌ای عمومی به نام کتابخانه «علامه طباطبایی» وجود دارد.
آدرس: در چهار راه شهدا مشهد، میان باغ مصفایی آرامگاه نادر بنا شده است.



 بازه هور
 بازه هور

از نظر لغوی بازه در فارسی دری به قسمتی از دیواره کوه گفته می‌شود که خورشید از میانه باز آن بطرز با شکوه و زیبائی طلوع نماید و شاید نام بازه هور از همین جا باشد. بلحاظ ویژگیهای معماری این بنا نمایگر بخشی از اجزاء و عناصر ساسانی است که آندره گدار آن را قرن سوم میلادی نسبت داده است همچنین عده‌ای بر این باورند بنای سنگی بازه هور آتشکده‌ای از دوره ساسانی است. بطور کلی معماری این بنا چهار طاقی است که از چهار طرف بازه بوده و عناصری گنبدی بر فراز آن قرار گرفته است فضای ورودی نیز دارای سه درگاهی بلند و عریض است که احتمالاً در حکم تالار ورودی به فضاهای معماری طرفین شمار می‌آید. اما ورودی اصلی بنا از ضلع غربی ایجاد شده که درگاهی‌های همسان در اطراف، حاکی از الحاقات پیرامون آن است. در سطح فوقانی پلان مربع بنا چوبهایی بر کنج آن نصب گردیده که احتمالاً گامهای اولیه برای ایجاد گوشوار جهت ایجاد گنبد در بناها بوده است. این بنا در واقع هسته مرکزی یک مجموعه معماری است بفاصله نزدیکی از این بنا ویرانه‌های در قلعه تاریخی بنام دختر و پسر برفراز بلندی مشاهده می‌شود.
آدرس: بنای سنگی موسوم به بازه هور بفاصله هفتاد کیلومتری از جنوب شهر مشهد در ضلع شرقی روستایی به نام رباط سفید در ابتدای تنگه‌ای بازه هور واقع است.




مجموعه فرهنگی – تاریخی توس
 مجموعه فرهنگی – تاریخی توس

ولایت توس که از تاریخی کهن در قبل و بعد از اسلام برخوردار بوده، گستره‌ای با وسعت بیش از شانزده هزار کیلومترمربع را در برگرفته و چهار شهر تابران، رادکان، نوغان و تروغبذ (طرقبه کنونی) در این پهنه وجود داشته است. اما امروزه توس تنها به محدوده شهر تابران اطلاق می‌گردد. بنابر شواهد تاریخی تابران در سده‌های چهارم، پنجم و ششم هجری مرکز ولایت توس و شهری آباد و پر اهمیت بوده است، تا این که حملات مغول‌ها و میرانشاه پسر تیمور آن را ویران کرد. پس از آن شیبک‌خان ازبک که حملاتش به خراسان در سال‌های 913 تا 915ق صورت گرفت درصدد عمران و آبادانی مجدد این شهر برآمد که ناکام ماند. و بقایای حصار و باروی شهر، کهن‌دژ، بنای هارونیه، بقایای مسجد جامع تابران، آرامگاه فردوسی و روستاهای توس و اسلامیه را در بر می‌گیرد.
آدرس: ناحیه توس در24 کیلومتری شمال غربی مشهد و درمسیر جاده قوچان واقع است. بنای حصار و باروی شهرتابران
ولایت توس در قرون پیشین به منطقه ای در میان دو رشته کوه بینالود و در جنوب و هزار مسجد در شمال اطلاق می شده است این ولایت مشتمل بر چهار شهر « تابران – نوغان – رادکان – و تروغبذ» بوده و تابران که اکنون به توس مشهور است در قرن ۴ (هـ ق) بزرگترین شهر منطقه محسوب می شد. آن چه از تابران توس قدیم بر جا مانده عبارتند از : باروی شهر ، ارگ توس، گنبد هارونیه، بقایای مسجد جامع تابران باغ و بنای نوساز آرامگاه فردوسی.




بنای حصار و باروی شهرتابران
بنای حصار و باروی شهرتابران

ولایت توس در قرون پیشین به منطقه ای در میان دو رشته کوه بینالود و در جنوب و هزار مسجد در شمال اطلاق می شده است این ولایت مشتمل بر چهار شهر « تابران – نوغان – رادکان – و تروغبذ» بوده و تابران که اکنون به توس مشهور است در قرن ۴ (هـ ق) بزرگترین شهر منطقه محسوب می شد. آن چه از تابران توس قدیم بر جا مانده عبارتند از : باروی شهر ، ارگ توس، گنبد هارونیه، بقایای مسجد جامع تابران باغ و بنای نوساز آرامگاه فردوسی.
بقایای مسجد جامع تابران:
در جریان کاوش های باستان شناسی در ۱۵۰ متری جنوب غربی هارونیه قدیمی ترین مسجد موجود در خراسان و یکی از منحصر به فردترین مساجد اولیه ایران کشف گردید. بقایای این مسجد با طول ۹۴ و عرض ۵۳ متر به سبک شبستانی ستون دار اولیه (خراسانی ) ساخته شده و احتمالاً متعلق به اواسط سده پنجم هجری است . امروزه این مکان به صورت یک سایت باستان شناسی مورد بازدید گردش گران قرار می گیرد.در جریان کاوش های باستان شناسی در ۱۵۰ متری جنوب غربی هارونیه قدیمی ترین مسجد موجود در خراسان و یکی از منحصر به فردترین مساجد اولیه ایران کشف گردید. بقایای این مسجد با طول ۹۴ و عرض ۵۳ متر به سبک شبستانی ستون دار اولیه (خراسانی ) ساخته شده و احتمالاً متعلق به اواسط سده پنجم هجری است . امروزه این مکان به صورت یک سایت باستان شناسی مورد بازدید گردش گران قرار می گیرد.



بنای هارونیه
Image title
وجه تسمیه این بنا معلوم نیست. احتمالاً این ساختمان مدتی خانقاه بوده است. ساختمان آن به آتشکده شباهت دارد؛ لذا چنین تصور می‌شود که در دوره‌های اولیه اسلام، مسلمین آن را تغییر شکل داده به صورت مسجد در آورده باشند. چون آرامگاه «امام محمد غزالی» در توس می‌باشند و محل آن دقیقاً روشن نیست، در مجاورت این بنا به یادبود این دانشمند، سنگ مزاری نصب شده است.
آدرس: در نزدیکی آرامگاه فردوسی، بنای هارونیه قرار دارد که تاریخ دقیق ساختمان آن روشن نیست.



بقایای مسجد جامع تابران
بقایای مسجد جامع تابران

بقایای مسجد جامع تابراندر جریان کاوش‌های باستان‌شناسی، در یکصد و پنجاه متری جنوب غربی بنای هارونیه قدیمی‌ترین مسجد موجود در خراسان و بقایای یکی از منحصر به فردترین مساجد اولیه ایران کشف گردیده است. بقایای این مسجد به طول 94 و عرض 53 متر به سبک شبستانی ستون‌دار اولیه (خراسانی) ساخته شده و بر اساس بررسی‌ها شامل شبستان قبله (جنوبی)، صحن و شبستان شمالی است. آثار مکشوفه احتمالاً متعلق به اواسط سده پنجم هجری است و گویا بانی آن خواجه نظام‌الملک توسی بوده است. امروزه این مکان به صورت سایت موزه باستان‌شناسی مورد بازدید گردشگران داخلی و خارجی قرار می‌گیرد.
آدرس: در نزدیکی آرامگاه فردوسی، یکصد و پنجاه متری جنوب غربی بنای هارونیه واقع است .



آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی
آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی

به استناد متون و منابع، فردوسی که در سال 329ق در روستای پاژ متولد شده بود، به سال 411 و یا 416ق در توس درگذشت و در باغ شخصی خود که در داخل باروی توس و جوار دروازه رزان قرار داشت روی در نقاب خاک کشید. به درستی معلوم نیست در چه دوره‌ای اولین بنا برروی مدفن وی ساخته شد. نظامی عروضی در سال 510‌ق قبرش را زیارت کرده است. اما جستجوی واقعی برای یافتن محل دقیق آ
رامگاه حکیم در زمان ناصرالدین شاه قاجار به امر آصف الدوله والی خراسان صورت گرفت و بنایی آجری بر روی آن برپا شد. در سال 1305ش فرهیختگان مصمم شدند بنایی بر فراز مقبره‌اش برپا کنند. در سال 1309‌ش حاج محمد علی قائم مقام رضوی برای ساخت آرامگاه 25250 مترمربع از املاک خود را هدیه نمود. ساختمان آرامگاه در سال 1313‌ش به اتمام رسید اما بعدها نشست کرد. بدین سبب از سال 1343‌ش تخریب بنای قبلی و بازسازی بنای فعلی با وسعت 945 مترمربع و ملهم از شیوه معماری هخامنشی و اشکانی آغاز گردید و در سال1347به اتمام رسید. مقارن با آن سید عیسی و سید موسی قائم مقام نیز بخشی دیگر از زمین‌های خود را به مساحت 25375 مترمربع برای توسعه باغ آرامگاه اهداء نمودند. طبقه تحتانی بنا دارای دیوارنگاره‌هایی از فریدون صدیقی با مضمون هفت خان رستم می‌باشد که به شکوه این مکان افزوده است.
آدرس: آرامگاه این شاعر بزرگ و نامی در 24 کیلومتری شمال غربی مشهد (توس) در مسیر جاده مشهد- قوچان واقع شده است .




آرامگاه شاعران پارسی گوی خراسانی
 آرامگاه شاعران پارسی گوی خراسانی

طرح آرامگاه در سال 1378‌ش تهیه گردیده و بنای نمادین آن مشتمل بر استوانه‌ای آراسته به اشعار حکیم توس می‌باشد. خاک این محوطه با وسعت تقریبی 2000 مترمربع تا سال 1378ش شعرایی نظیر استاد ذبیح‌الله صاحبکار(سهی)، استاد گلچین معانی، احمد کمال‌پور، عماد خراسانی و عشرت قهرمان را در آغوش گرفته است.
آدرس: این مکان در ضلع شمال شرقی بلوار پردیس و مشرف به میدان ورودی آرامگاه فردوسی واقع گردیده و مزار شاعران معاصر خراسان است.


میل اخنگان
میل اخنگان
میل اخنگان بنا بر روایات متون کهم در نزدیکی میل واقع در مدخل دره کارده در سده چهارم هجری نبردی بسیار خونین بین والیان و حکام قبلی خراسان و سلطان محمود غزنوی دری داده است این بنا برج مقبره‌ای به ارتفاع 17 متر است که بر روی سکوی مدور با هشت نیم ضلعی قرار گرفته و از داخل بصورت هشت گوشه و نمای خراجی آن علاوه بر دارا بوبدن شکل مدور با هشت نیم ستون الحاقی تزئین گردیده است بر راس بنا گنبدی از نوع مخروطی رک قرار گرسفته با کاشیهای لاجوردی و فیروزه‌ای در نوارهای افقی تزئین شده است علی رغم اینکه هویت مدفون در این بنا مشخص نیست برخی از منابع آن را ساخته‌ای بر فراز مدفن دختر هندی می‌دنند که در راه زیارت دار فانی را وداع گفته است که قرائت آن ممکن نگردیدخ عده‌ای را بر این اعتقاد استوار نمود که این محل قبر گوهر تاج خواهر گوهرشاد آغاز تیموری است ام برخی از محققین به استناد نقوش زنانه گلهای مینایی سطح بنا بر این بوارند که این میل برای آهنگان خاتون نامی بنیان شده است، اما بطور کلی معماری این اثر میلهای دوران تیموری را القاء می‌نماید.
آدرس: بنای میل اخنگان بفاصله 22 کیلومتری ضلع شمالی شهر مشهد برکناره جاده توس به پاژ زاده‌گاه فردوسی بزرگ و مجاورت روستایی به همان نام واقع شده است.



روستای تاریخی پاژ
روستای تاریخی پاژ

به استناد متون تاریخی و ادبی بر جای مانده این روستا زادگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی است بطوریکه نگاشته‌اند حکیم حماسه سرای ایران در سال 329 یا 330 هجری قمری در همین روستا چشم به جهان گشود و در سن 30 سالگی نظم شاهنامه را آغاز و پس از مصرف 35 سال اشعار حماسی خود را بنام شاهنامه به پایان رسانید و به روایت مشهور سال 416 ه. ق به دیار باقی شتافت روستای فعلی پاژ دااری 800 هکتار مساحت است که از مجموع آن حدوداً 4 هکتار به بخش مسکونی اختصاص یافته است بسخشی از فضای مسکونی روستا در میان آن و بقیه بر وری تپه‌ای موسوم به قلعه بلند مکانیکه بنظر می‌رسد در گذشته محل اصلی و هسته مرکزی دهکده پاژ بوده قار دارد زیرا پیرامون آن تا چندی قبل خندقی وجود داشت که جهت ممانعت از پیشروی مهاجمین آن را پر از آب می نموده‌اند بجز تپه موجود در فاصله تقریبی پانصد متر از پشته اولیه بلنددیگری نمایان است که در نزد اهالی به قلعه کهنه پاژ معروف است سفالهای رنگارنگ و لعابدار پارکنده بر روی این بلندی نشانه ای از تداوم مدنیت پاژ در سدهای اولیه بعد از اسلام تا قرن نهم و دهم هجری است.
آدرس: روستای پاژ در پانزده کیلومتری شمال شهر مشهد در تقاطع جاده کارده به کلات نادری واقع شده است.


یخدان تاریخی چهار برج
یخدان تاریخی چهار برج

یخدان تاریخی چهار برجاز جمله ابنیه برجای مانده از معماری گذشته در پیرامون توس باید از یخدان تاریخی روستای چهار برج نام برد که این سازه آبی متعلق به دوره قاجار بوده و در ساختار معماری آن از چوب نیز استفاده شده است. قطر فضای داخلی بنا 10 متر و ارتفاع آن به حدود 12 متر می‌رسد. این یخدان در زمره بناهای عام‌المنفعه‌ای است که در گذشته یخ مورد نیاز اهالی روستا و ساکنین اطراف را تامین کرده است. از اجزا و عناصر یخدان مزبور تنها چاله و گنبد آن باقی مانده است.
آدرس: در 4 کیلومتری غرب حصار شهر تابران واقع است.


رباط طرق
رباط طرق

رباط طرق محمد حسن خان صنیع‌الدوله در مطلع الشمس بنای ویران آن را به شاه عباس صفوی نسبت داده و بنای دیگر آن که الحاقی به نخستین رباط بوده متعلق به زمان حکمرانی شاه سلیمان صفوی است و هوتوم شیندار سیاح اروپائی نیز در سفرنامه خود بنای این رباط را به شاه صفوی نسبت داده است. رباط طرق بنایی است دو ایوانی که اولین فضا بصورت تابستانی مورد استفاده قرار گرفته و به همت شخصی بنام اسکندر بیک فراشباشی میرزا محمد قوام الدوله.دومین بنا الحاقی است و دارای طرح و نقشه‌ای مربع شکل است و بنایی که اسکند بیک بنا نهاد و به منزله جلو خان و بهاربند کاروانسرای شاه سلیمان بوده است در کتیبه‌ای که بر روی سنگ به قلم شیوه‌ای نستعلیق در کاروانسرای شاه سلیمان مسطور است بانی آن محمد تقی کرمانی معرفی کرمانی معرفی گردیده و تاریخ آن 1080 ه.ق.
آدرس: رباط تاریخی موسوم به طرق به لحاظ موقعیت در ناحیه‌ای به همین نام در بخش تبادکان واقع شده است.



مقبره اخی علی قتلغشاه (مزار ویرانی)

 مقبره اخی علی قتلغشاه (مزار ویرانی)
مقبره اخی علی قتلغشاه (مزار ویرانی)خراسان دارای حدود دویست موسسه خانقاهی بوده و یکی از مناطق مهم اشاعه تصوف و عرفان در سده هشتم و نهم هجری در ولایت توس، حدود قریه ویرانی است. گویا بنای مقبره ابتدا خانقاه بوده و سپس مقبره‌ی شیخ علی قتلغشاه مصری شده و به لحاظ ویژگی‌های معماری در دهه‌های اولیه سده هشتم هجری بنیان گردیده است. وی شیوخ چندی را تربیت کرد و در سال 800 هجری دار فانی را وداع گفت.
آدرس: حدود قریه ویرانی است.


رباط ویرانی
رباط ویرانی
جایگاه ویژه‌‌ی توس و اهمیت آن در قرون و سده‌های میانه اسلامی از نظر ارتباط با مناطق مهمی چون نیشابور، سبب ایجاد راه‌هایی گردید که یکی از آن‌ها با وضعیتی کوهستانی از محل ویرانی و شاندیز گذشته است. یکی از تاسیسات رفاهی است که برای کاروانیان و مسافران در میان راه کوهستانی نیشابور به توس بنیان گردیده است. بنای مزبور از جمله رباط‌های کوهستانی بوده و فاقد حیاط مرکزی است. امروزه این مکان به موزه‌ی مشاغل سنتی مشهد اختصاص یافته است.
آدرس: رباط ویرانی در مجاورت روستای ویرانی، ویرانی 19 در محور گردشگری مشهد به شاندیز واقع گردیده است.


قلعه نو دهسرخ

قلعه نو دهسرخ
قلعه نو دهسرخدر بالاترین نقطه مشرف به روستای دهسرخ بقایای قلعه‌ای کهن موسوم به «قلعه نو» به چشم می‌خورد که با خشت و گل و لاشه سنگ برآمده و حصارهای اولیه آن به پنج متر می‌‌رسید. آنچه از معماری بنا برجای مانده، نشان می‌‌دهد شش برج دایره‌‌ای شکل بر پیرامون قلعه به صورت دو اشکوبه وجود داشته و گویا ورودی آن از ضلع شمالی و میان برج وسط بارو بوده است. در قرون و سده‌های پیشین در فضای داخلی قلعه اتاق‌های مسکونی پیرامون یک فضای مرکزی ایجاد شده بود که امروز همه آن‌ها به آوار تبدیل شده است. قراین معماری انتساب این اثر را به دوره صفویه نشان می‌دهد.
آدرس: دهسرخ در 34 کیلومتری مشهد واقع است.



مصلی طرق
مصلی طرق

مصلی طرقاز نظر معماری الگویی برای بنیان مصلی پایین خیابان بوده است. مصلی طرق کهن‌ترین نمونه برجای مانده از این بنا در شهر مشهد است که در سال 837ق با ترکیب یک ایوان بلند مرکزی و دو ایوانچه طرفین و اتاق‌های گوشوار ساخته شده است. در انتهای ایوان نیز فضای چهار ضلعی گنبدداری وجود دارد که بر دیوار انتهایی آن محرابی دیده می‌شود. از تزیینات این بنای تاریخی ارزشمند می‌توان به کتیبه زیبای خط ثلث در ازاره فوقانی ایوان، قاب‌ها و کاربندی‌های گچی اشاره نمود. بنابر تواریخ، طرق در کنار مشهد الرضا(ع) مکان اتفاقات و رویدادهای بی‌شماری بوده که اغلب با هدف تصرف این شهر مذهبی صورت گرفته است.
آدرس: بنای تاریخی مصلی طرق در 12 کیلومتری مرکز شهر مشهد در جوار روستای مشهور طرق واقع گردیده است .



بنای مقبره حافظ بهاءالدین عمر ابردهی

بنای مقبره حافظ بهاءالدین عمر ابردهی
«حافظ بهاءالدین عمر ابردهی» از تربیت یافتگان و مریدان اخی علی قتلغشاه به شمار می‌آمد و پس از وی در سلسله‌ی کبرویه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده است. وفات وی در سال 809 ه.ق روی داده است. بنابر اقوال، وی در کودکی به ارشاد یکی از پیروان شیخ عبدالله غرجستانی به نام مولانا رضی‌الدین علی مایانی به خدمت اخی علی قتلغشاه در ویرانی درآمد، تا این که به جانشینی اخی علی رسید. بر سنگ مزارش چنین نگاشته شده: مرقد مطهر قطب الاولیاء و العارفین الهادی الی محبت چهارده معصومین(ع) شیخ حافظ علی شاه ابردهی مرید شیخ المشایخ اخی علی شاه.
آدرس: مقبره جدید الاحداث وی در میان قبرستان حد فاصل شاندیز به ابرده به صورت بنایی ساده و گنبددار جلب‌‌نظر می‌نماید.


بند تاریخی گلستان

 بند تاریخی گلستان
بند تاریخی گلستان برخی از محققان این اثر را از ابنیه دوره صفویه دانسته و عده‌ای آن را به شاهرخ میرزا و بعضاً به گلستانه خانم کنیز گوهرشاد آغا نسبت داده‌اند. اما به استناد مدارک مستدل، این بند به فرمان «سلطان ابوسعید میرزا تیموری» در سال 837ق ساخته شده است. ارتفاع سازه مزبور 21 متر و طول تاج فعلی بند بالغ بر 130 متر می‌باشد. حجم مفید ذخیره آب در بند گلستان حدود 1/5 میلیون مترمکعب است که با ارتفاع سرریز گنجایش آن به 2/7 میلیون متر می‌رسد.
آدرس: در انتهای دره‌های جاغرق و دهبار، به فاصله‌ی 5 کیلومتری جنوب‌شرقی طرقبه



مسجد جامع ازغد

مسجد جامع ازغد
در انتهای یکی از دره‌های شمالی رشته کوه‌های بینالود، روستایی قرار دارد که با وجود اقلیم مناسب و چشم‌‌انداز زیبا، غنای تاریخی آن به ارزش و اهمیت این منطقه‌ی کوهپایه‌‌ای افزوده است. مهمترین و معتبرترین اثر تاریخی این روستا مسجد جامع ارزشمند آن است که به تبعیت از ناهمواری‌های معابر روستا، با مصالح سنگ، ملاط گل و چوب بنیان شده است. فضای داخلی مسجد با وسعت 144 مترمربع به صورت شبستانی است با دوازده ستون و در پشت دیوار جبهه غربی نیز اتاقی با زیر بنای 72 متر شامل چهار ستون چوبی وجود دارد. این بنا دارای یازده کتیبه است. این نوشته‌ها متعلق به دوره تیموری به تاریخ 833ق و عصر قاجار می‌باشد که حکایت از مرمت بنا دارد. از جمله نفیس‌ترین عنصر تزیینی این مسجد در چوبی دو لنگه آن است که آراسته به منبت‌کاری بسیار زیبا با طرح‌های اسلیمی به هم پیچیده در چهار قاب جداگانه است. مضمون یکی از کتیبه‌ها به صراحت اشاره به بقعه بودن این بنا دارد که در پایان آن تاریخ 833 آمده است.
آدرس: روستای ازغد واقع در هفده کیلومتری جنوب شرقی طرقبه در مسیر مالرو نیشابور به توس قرار دارد.



رباط علاقبند

رباط علاقبند
رباط علاقبندمجموعه رباط تاریخی با وسعت 2500 مترمربع، متعلق به سه دوره تیموری، صفوی و قاجار ساختار معماری این بنا مشتمل بر سه کاروانسرای متصل به هم و دو حوض انبار می‌باشد. بنابر قراین موجود و شواهد معماری این رباط بر روی بقایایی کهن‌تر ایجاد شده، به نحوی که ابتدا ساختمانی سرپوشیده بوده و در دوره بعدی کاروانسرای دیگری به همان سبک به آن الحاق شده است. سپس در محدوده‌ی فضای مجاور این دو کاروانسرا دو ایوان متقارن با ایوان‌های ورودی بناهای سرپوشیده ایجاد و اطاق‌ها و غرفه‌ها و نمازخانه‌‌ای در طرفین ایوان‌‌ها شکل گرفته و به این ترتیب مجموعه واحدی به وجود آمده است.
آدرس: 40 کیلومتری جاده مشهد – نیشابور در روستای بزوشک واقع است.


رباط شریف آباد
رباط شریف آباد
رباط شریف آبادشریف‌‌آباد واقع در محدوده پیوه‌‌ژن مشهد توقفگاهی است در مسیر زمستانی نیشابور به توس و مکان استراحت کاروانیان و مسافران خسته از راه بوده است. و رباط آن مشتمل بر یک فضای تابستانی با 25 غرفه رو به حیاط مرکزی و دارای دو ایوان جنوبی و شمالی است. بخش زمستانی آن نیز با 20 غرفه دارای شبستانی است که پوشش آن بر روی 16 ستون آجری ایجاد شده است. بنابر شواهد این مکان محل توقف بزرگان بوده و پیرامون آن عناصر تدافعی و امنیتی دیده می‌شود. رباط شریف‌آباد از بناهای دوره صفوی است.
آدرس: این مکان در 35 کیلومتری مشهد قرار دارد.



 تپه سلام

 تپه سلام
 تپه سلام آیین‌ها و مراسم مذهبی آیینه تمام نما برای انعکاس خاطرات ازلی و جاودانه‌ی مردم است که از ورای آن می‌توان به اعتقادات و باورداشت‌های مذهبی آنها پی برد. پیش از این به منزله‌ی مقام، نخستین مشهد دیدار و مکان رویت جلوه‌گری انوار قدسی گنبد و گلدسته‌های حرم مطهر حضرت رضا(ع) برای زائرین آن امام همام بوده است. از رسم‌های رایج به هنگام رسیدن کاروانیان به تپه سلام دریافت مژدگانی موسوم به گنبد نما از زائرین توسط ساربان و چاروادار بوده است. در نزدیکی این تپه، قبرستانی قدیمی و بنای کوچک گنبدداری متعلق به آرامگاه سید سوخته یا سید گمنام که گویا زیارتنامه خوان بوده، دیده می‌شود. هویت این مکان سنگ افراشته‌ای با عبارت زیارت پیش روی حضرت رضا(ع) می‌باشد.
آدرس: در فاصله‌ی 20 کیلومتری جنوب شهر مشهد عارضه‌ای طبیعی موسوم به «تپه سلام» قرار دارد.



گذرگاه سنگی فاضل

گذرگاه سنگی فاضل
گذرگاه سنگی فاضل این معبر و گذرگاه سنگی در نزدیکی روستای «ده غیبی» واقع در دره کال طرق و انتهای ضلع جنوبی مکانی به نام آسیاب فاضل قرار دارد. پدیده مزبور در قرون و سده‌های پیشین راه را از روستای عارفی (مثقب) به سوی شرق از طریق کوه‌های جنوبی شهر منحرف می‌نموده و در واقع مسیری بوده که نیشابور را از راه چشمه چنار و دهسرخ به نوغان و مشهد متصل می‌کرد. عرض این گذرگاه بین 2 تا 6 متر می‌باشد و در میان صخره تراشیده شده و احتمالاً برای طی طریق در آن از وسایل بی چرخ نظیر کجاوه، پالکی، عماری و هودج استفاده می‌شده است.
آدرس:مسیر بین نیشابور و چشمه کنار


 رباط خاکستری

 رباط خاکستری
رباط خاکستری رباط مزبور در گذشته محل بیتوته مسافران و کاروانیان در مسیر شاهراه هرات، توس و نیشابور بوده و با توجه به منابع تاریخی در عصر غزنویان بنیان گردیده است. این بنا مشتمل بر سه فضای اصلی سرپوشیده بوده و روی هم رفته شش گنبد کروی آن را شکل داده است. پیرامون این تالار نیز غرفه‌هایی با تاق جناغی برای اطراق مسافران تعبیه شده و در گوشه‌های آن اطاق‌هایی به وجود آمده است. در ضلع جنوبی بنا نیز فضایی به صورت حیاط وجود دارد. رباط خاکستری در شمار یادگارهای معماری کهن خراسان
می‌باشد.

آدرس: این اثر تاریخی در 17 کیلومتری جنوب مشهد در کنار روستایی به همین نام واقع شده است.



کتیبه تاریخ خان تاشی

کتیبه تاریخ خان تاشی
نوشته مزبور بر روی صخره‌ای جدا شده از کوه کتیبه شده و رگه‌های سفیدی در زیر آن دیده می‌شود. این اثر در محل به خان تاشی مشهور است. خان تاشی (سنگ خان) که نام آن واژه‌ای است ترکی دارای ده سطر به طول یک متر به خط ثلث بسیار زیبا می‌باشد و مضمون آن اشاره به عزیمت شیبک‌خان ازبک در سال 916ه.ق به حدود توس دارد که پس از شنیدن خبر حمله سپاهیان شاه اسماعیل صفوی به حدود مرو عقب‌نشینی نموده و در همان سال نیز در نبرد با این حکمران کشته شده است.
آدرس: این کتیبه در حدود 55 کیلومتری شمال‌غرب شهر مشهد در امتداد جاده کلات حد فاصل روستای آل و پن‌منه در حاشیه دره کارده قراردارد.


بنای سنگور
بنای سنگور

بنای سنگور معماری سنگبر مشتمل بر اتاقی مربع شکل و گنبدی کم‌خیز بر فراز آن می‌باشد و پیرامون آن دارای چهار درگاه ورودی است. شالوده بنا از قلوه سنگ و بدنه آن با نوعی از آجرچینی جناغی ساخته شده است. به اعتقاد صاحبنظران اجزا و عناصر معماری انتساب این اثر را به دوره تیموری نشان می‌دهد. سنگبر در میان اهالی به زیارتگاه نیز معروف است.
آدرس: این اثر تاریخی در حاشیه‌ی کشف‌رود و در18کیلومتری شمال‌شرقی مشهد، در بخش مرکزی واقع است.



رباط فخر داود
رباط فخر داود
رباط فخر داودبنای مزبور با وسعت 853 مترمربع از نوع کاروانسراهای کوهستانی است که دارای محل تیراندازی (مزغل) در بخش فوقانی شاه‌نشین‌ها و اتاق‌های ضلع جنوبی می‌باشد. نمای بیرونی رباط علاوه بر دیوار اصلی دارای برج‌های دیده‌بانی است. شواهد موجود حاکی از بنیان این بنا در دوره تیموری تا قاجار است.
آدرس: این رباط در محل یکی از توقفگاه‌های کاروانیان در راه قدیم مشهد به نیشابور بنا شده و در 55 کیلومتری مشهد قرار دارد
.



پیر بابا لنگر


چهارطاقی چلاغد (چلاغی)
چهارطاقی چلاغد (چلاغی)
چهارطاقی چلاغد (چلاغی)مقبره‌ای است که بر فراز یک سردابه تدفینی کوچک بنیان گردیده است. بنای مزبور دارای چهار درگاهی در طرفین و ورودی اصلی است و گنبدی دو پوشه بر روی آن استوار شده است. چهار طاقی چلاغد با بنای جغتین گیسور گناباد قابل مقایسه بوده و انتساب آن را به دوره تیموری نشان می‌دهد.
آدرس: بنای چلاغد یا چلاغی واقع در 20 کیلومتری جنوب‌‌شرقی مشهد و در حدود دو کیلومتری روستایی به همین نام قرار دارد.



رباط سفید

رباط سفید

رباط سفیداین رباط از جمله ابنیه تاریخی است بنای آجری مزبور مشتمل بر حیاط مرکزی و سه ایوان محوری پیرامون آن است. همچنین رواقی مرکب از طاق‌نماها، ایوان‌های حیاط مرکزی را به هم ارتباط می‌دهد. فضای سرپوشیده رباط توسط چهار جرز مربع به نه دهانه تقسیم می‌گردد. بر روی دهانه مرکزی گنبد ایجاد شده است. رباط سفید در سده نهم هجری (عصر تیموری) بنیان گردیده است.آدرس: و بر حاشیه راه قدیمی توس، نزدیک روستای رباط سفید در 75 کیلومتری جنوب شهر مشهد قرار دارد.



بقایای قلعه ماد (عماد)

بقایای قلعه ماد (عماد)
بقایای قلعه ماد (عماد)دره کارده یکی از چند گذرگاه معدود و صعب‌العبور در رشته کوه هزار مسجد است که از قرون گذشته اهمیت سیاسی و سوق الجیشی داشته است. در شاهنامه‌ی فردوسی نیز به این مسیر در داستان لشکرکشی و گذر «توس بن نوذر» به سوی کلات و درگیر شدنش با «فرود» پسر سیاوش اشاره شده است، در این منطقه قلعه‌ای به نام «مات»، «ماد» یا «عماد» وجود دارد. از خیل معماری این بنا امروزه بخشی از دیوارها و حوض ساروجی آن برجای مانده است. سفال‌های پراکنده در بالای کوه و میان قلعه نشان می‌دهد که این قلعه از سده نهم هجری مورد استفاده حکام تیموری بوده و تا زمان صفویه رونق داشته است.
آدرس:واقع در رشته کوه هزار مسجد



کهن‌دژ شهر تاریخی تابران

 کهن‌دژ شهر تاریخی تابران
در گذشته کهن‌دژ در بر‌گیرنده مجموعه‌ای از بناهای دیوانی و مسکونی بوده که حکمران و امرای شهر در آن مکان مستقر می‌شدند‌.پیرامون آن را خندقی به طول 1050 متر و پهنای 15 متر احاطه کرده است‌. ورودی این کهن‌دژ که شامل برج و بارو، خندق و استحکامات دفاعی بوده، بقایای معماری مربوط به دوره سامانیان تا صفویه را شامل می‌گردد. بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی در محدوده کهن‌دژ آثاری ارزشمند از قبیل بنای مدور آجری، مسجد و حمام نیز شناسایی شده است.
آدرس: . کهن‌دژ تابران در فاصله 250 متری باروی شهر قرار دارد.



سنگ نگاره «سنگ شتر»

سنگ نگاره «سنگ شتر»
سنگ نگاره «سنگ شتر»یافته‌های باستان‌شناسی حاکی از آن است که دشت توس در دوران پیش از تاریخ از نظر وضعیت اقلیمی و شرایط زیست محیطی با زمان حال تفاوت بسیاری داشته است. سنگ نگاره موسوم به «سنگ شتر» از جمله این کشفیات است که این نقش‌ها بر روی یک صخره بزرگ و تعدادی قطعه سنگ کوچکتر پیرامون آن ایجاد شده که حدود 94 نقش بر روی آنها شناسایی شده است. نقش‌های مورد اشاره، شامل شیر، بز کوهی، گاو میش کوهان‌دار، آهو، ‌علامت‌ها و تصاویر انسان شکارگر با تیر و کمان بوده و به احتمال فراوان متعلق به دوران نوسنگی است.
آدرس: در فاصله‌ی حدود 800 متری از جاده مشهد – شاندیز در نزدیکی روستای دهنو واقع می‌باشد.





اماکن مذهبی

گنبد خشتی
بنای تاریخی- مذهبی موسوم به «گنبد خشتی» در یکی از گذرهای قدیمی مشهد منشعب از میدان طبرسی به نام چهار سوق نوغان قرار دارد. این بنا مدفن «سلطان غیاث‌الدین محمد» از سادات مشهور موسوی شهر مشهد است که نسب شریفش با هفده واسطه به امام موسی بن جعفر(ع) می‌رسد. بر روی سنگ مزارش این چنین کتیبه شده: « مرتضی، اعظم سلطان النقباء، غیاث‌الدنیا والدین، امیر سلطان محمد بن سلطان النقباء بدرالمله والدین طاهر...» و در ادامه تاریخ وفاتش ماه رمضان المبارک سال 832ه.ق آمده است.

جایگاه اجداد وی بسیار متعالی و اشخاص ذی نفوذی بوده‌اند به نحوی که در سده پنجم تا نهم هجری اداره اصلی حرم حضرت رضا(ع) را به عهده داشتند به همین علت نام آن‌ها بر روی اغلب اشیای تاریخی آستان قدس رضوی مانند کاشی‌های سنجری، سنگاب خوارزمشاهی و در مسجد بالا سر کتیبه شده است. ایشان در قرون هفتم تا نهم هجری نقیب سادات شهر مشهد و در سده نهم تا یازدهم هجری از جمله بزرگان این شهر بوده اند. گویا بنایی که بر مزار وی ساخته شده همزمان با وفاتش در زمان سلطنت شاهرخ تیموری بوده است. بنابراین قدیمی‌ترین بنای مشهد پس از حرم مطهر بر جای مانده از سادات موسوی است. وجه تسمیه بنا به «گنبد خشتی» نیز به دلیل آجری یا خشتی بودن آن بوده است. فضای ورودی بنا از ضلع جنوبی آن وارد رواقی چهار ضلعی می‌شود و سپس به محوطه اصلی، با چهار شاه‌‌نشین منتهی می‌گردد. در زمان احداث بنا «سوره ملک» با خط خوش ثلث در زیر پوشش داخلی، کتیبه شده، لبه‌های چهار ایوان نیز با سوره واقعه به قلم شیوای ریحان آراسته گردیده است. بنابر شواهد، گنبد خشتی در زمان قاجار مرمت و فضای داخلی آن با نقاشی وکتیبه مزین شده است.
آدرس: این آرامگاه در خیابان طبرسی، کوچه نوغان، نزدیک فلکه طبرسی واقع شده است.
بقعه ابوزید ربیع بن خثیم اسدی (خواجه ربیع)
یکی از رویدادهای مهم تاریخی توس در نیمه دوم قرن اول ه.ق مهاجرت «ربیع بن خثیم» به خراسان و توطن و سرانجام وفات او در نوغان است. بنابر قراین تاریخی دوران اقامت خواجه ربیع در خراسان از حدود سال‌های 35 و 36 ه.ق آغاز گردیده و تا سال‌های پایانی حکومت یزید بن معاویه ادامه داشته است که سرانجام در سا ل61 تا 63ق وفات یافته است، وی در تاریخ اسلام از جمله تابعین و از یاران صمیمی ابن مسعود صحابی بزرگ پیامبر و در زمره زهاد ثمانیه و از پیشگامان تفسیر و حدیث نام برده شده است. می‌نویسند: وی در ورع و پارسایی شهره بوده و در نزد مردم مقام و منزلتی عظیم داشته است. تاریخ احداث آرامگاه اولیه خواجه‌ربیع مشخص نیست اما نوشته‌‌های تاریخ نویسان بیشتر معرف بنیان بنای فعلی در عصر صفوی است که در سال 1031ق به امر شاه عباس صفوی و به دست الغ‌الرضوی خادم ساخته شده است. بر روی قبر ضریحی مجلل قرار گرفته و دیوارهای بقعه با کاشیکاری‌های معرق و ممتاز و گچبری‌های زیبا تزیین گردیده است. همچنین کتیبه‌های خوش نقش با زمینه لاجوردی که با خط سفید و به قلم زیبای علیرضا عباسی خطاط معروف عصر صفوی مرقم گردیده به آن زینت بخشیده است. در بالای یکی از این کتیبه‌ها نوشته شده: قال الرضا(ع): «ما حصل لی من القدوم بخراسان الزیاره ربیع بن خثیم». آرامگاه وی در انتهای خیابان عبادی و یا خواجه ربیع قرار دارد.
آدرس: این زیارتگاه در انتهای خیابان «خواجه‌ربیع» واقع است.
آرامگاه خواجه اباصلت هروی
به استناد بعضی از روایات و منابع معتبر تاریخ اسلام، عبدالسلام بن صالح بن سلیمان ایوب بن میسره مشهور به «خواجه اباصلت هروی» از دانشمندان، محدثین، متکلمین و راویان به نام عصر خود بوده که به نقل از مجالس‌المؤمنین ولادت وی حدود 160ه.ق یا نیمه دوم سده دوم هجری در مدینه روی داده و بدین سبب که اجدادش از هرات بوده‌اند به «اباصلت هروی» معروف گردیده است. وی پس از ورود امام رضا(ع) به خراسان به این ناحیه آمد و در سفر و حضر ملازم و همراه حضرت علی بن موسی الرضا(ع) و راوی صریح چگونگی شهادت آن حضرت به دست مأمون عباسی بود. وی با توجه به رخدادهای سیاسی دوران عباسیان تا هنگام وفاتش به دور از انظار زندگی می‌کرد. بنا به قول سمعانی اباصلت در سال 232ق و بنابر نقل «خطیب بغدادی» در تاریخ بغداد و «ابن تغری بردی» در آخر شوال 236ه.ق در زمان حکومت طاهر بن عبد الله بن طاهر در خراسان، دارفانی را وداع گفت. بنای پیشین آرامگاه گویا بقعه‌ای نیمه مخروبه بوده که مقارن با گسترش شهر مشهد و به همت کربلایی محمد علی درویش از عرفای سده هشتم هجری به صورت یک بنای چهارضلعی و گنبدی بر فراز آن تجدید بنا گردید و در حدود سال‌های 1310 و 1352ش مرمت‌ها و الحاقاتی در آن صورت گرفت. همچنین در سال‌های اخیر بنای آرامگاه با زیر بنای 920 مترمربع با شیوه جدید بازسازی شده و نمای ضریح هشت ضلعی بقعه متبرکه این بنا امام هشتم(ع) ساخته شده است و پیرامون آن نیز تسهیلاتی را از جمله خدمات رفاهی، رستوران، چایخانه، بخش اداری، تجاری و پارکینگ برای زائرین فراهم آورده‌اند.
آدرس: این مجموعه در فاصله 10 کیلومتری شرق شهر مشهد در حاشیه جاده فریمان – مشهد قرار دارد.
خواجه مراد
بنای آرامگاه منسوب به ابوحبیب هرثمه بن اعین مشهور به «خواجه مراد» از اصحاب خاص حضرت علی بن موسی الرضا(ع) در 12 کیلومتری شرق مشهد از سمت راست جاده فریمان در دامنه کوه واقع گردیده است. با استناد به کتب معتبر شیعه نظیر معاجن الائمه (باب هشتم)، تحفه المجالس، تحفه الاحباب، سفینه البحار ، نور الابصار و... چنین استنباط می‌گردد، هرثمه بن اعین از محبت کامل و اخلاص شایسته‌ای نسبت به امام هشتم(ع) برخوردار بوده است، همچنین علامه مامقانی مولف تنقیح المقال فی علم الرجال می‌نویسد: به رغم این که وی راوی چگونگی شهادت حضرت رضا(ع) بود، در زمره شیعیان پاکباخته آن امام بزرگوار به شمار می‌آمد که با همین اعتقاد و تفکر شیعی جان خود را از دست داد و در سال 210 ه.ق به شهادت رسید. برخی منابع وی را از سرداران مأمون معرفی می‌نمایند که از مدینه تا توس حضرت رضا(ع) را همراهی کرد و پس از شهادت آن امام اقدام به افشاگری علیه مأمون نمود. گویا تا سال 1300ه.ق، بنای قابل توجهی بر فراز مدفن هرثمه بن اعین وجود نداشته زیرا مولف "مرات السفر" در عصر قاجار تنها به ابنیه مجاور آن مانند ایوان طرق و مزار خواجه اباصلت هروی در همان حدود اشاره کرده است. بنای پیشین آرامگاه شامل گنبد خانه‌ای به طول و عرض30×4×4 متر با گلدسته‌های کم ارتفاع مزین به کاشی‌کاری و ایوان بوده است که در تغییر و تحولات امروزی بنایی جدیدالاحداث جای آن را گرفته و تسهیلاتی از جمله اتا‌ق‌های اقامت و زائرسرا، رستوران، فضای اداری، پارکینگ و بازارچه برای زائرین و مجاوران ایجاد نموده‌اند.
آدرس: مقبره وی در 14 کیلومتری جنوب خاوری مشهد در بلندیهای مشرف بر بینالود قرار گرفته است.
آرامگاه پیرپالاندوز
«شیخ محمد عارف» متوفی به سال 985 ه. ق مشهور به پیر پالاندوز از زهاد معروف زمان خود بوده است. از آن جهت که این عارف برای امرار معاش، پالاندوزی می‌کرد؛ به «پیر پالاندوز» شهرت یافته است. اصل بنا در زمان «سلطان محمد خدابنده» ساخته شده و در سالهای اخیر توسط آستان قدس بازسازی گردیده است. آدرس: آرامگاه وی درحومه حرم مطهر مقابل بست پایین واقع شده است.آرامگاه امامزاده گان بی بی صنوبر و میرسبحان ولی از جمله اماکن و زیارتگاه‌های شهرستان مشهد مقبره‌‌ای است منسوب به مدفن امام‌زادگان «بی‌بی صنوبر و میر سبحان ولی» بنابر روایات مدفونین در این بنا از منسوبین به حضرت موسی بن جعفر(ع) می‌باشند. مقبره میر سبحان ولی در فضای داخلی بنایی جدید و مزار بی‌بی صنوبر در محوطه‌ی مقابل با ضریح فلزی کوچک روی آن قرار دارد دیده می‌شود. بنای مقبره این امام‌زادگان مورد احترام اهالی و مناطق مجاور می‌باشد. آدرس: این آستانه متبرکه در 45 کیلومتری جاده مشهد - کلات به طرف سد کارده در روستای ییلاقی خواجه حسین واقع است.


منبع : پورتال 86جامع شهر مشهد
#مشهد #پارک هاي مشهد #جاذبه هاي مشهد